ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស បណ្ឌិតគណិតវិទ្យាទី១ និង បិតាប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា

Standard

«ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស» (១៩១៣-១៩៤៧)

ដកស្រង់ពី៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្ពុជា និង វរជនខ្មែរ ដោយ សាគូ សាម៉ុត

11392963_977418938964441_7785342769563780253_n

ព្រះអង្គម្ចាស់ ស៊ីសុវត្ថិ យុត្តិវង្ស កើតនៅឆ្នាំ១៩១៣ នៅក្រុងភ្នំពេញ។ ព្រះបិតានាម ចំរើន វង្ស ត្រូវជាចៅ ព្រះអង្គភឹម ព្រះមាតានាម យុភិផន ជាចៅ ព្រះបាទ ស៊ីសុវត្ថិ។

ព្រះអង្គ បានធ្វើការសិក្សា បឋមសិក្សា និង មធ្យមសិក្សា នៅភ្នំពេញ និង ក្រុងព្រៃនគរ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានសិក្សា ឧត្តមសិក្សា នៅ មហាវិទ្យាល័យ វិទ្យាសាស្ត្រ MONTPELLIER ស្រុកបារាំង។ ព្រះអង្គ បានទទួល សញ្ញាបត្រ «បណ្ឌិតរដ្ឋ គណិតវិទ្យា» នៅឆ្នាំ១៩៤១។ ព្រះអង្គ មានមហេសី ជាស្ត្រីជាតិបារាំងសែស និង ចូលធ្វើជា សកម្មជន នៃគណបក្ស សង្គមនិយមបារាំង (SFIO)។ ទ្រង់ យុត្តិវង្ស បានវិលត្រឡប់ ចូលកម្ពុជា នៅខែមិថុនា ១៩៤៦ និង បានជាប់ឆ្នោត ជាប្រធាន «គណបក្ស ប្រជាធិបតេយ្យ» ដែលទើបនឹងបង្កើត នៅខែមេសា ១៩៤៦ ដោយ លោក ស៊ឹម វ៉ា, ឈាន វ៉ន, អៀវ កើស។

អាន​បន្ត

Advertisements

រឿងរ៉ាវតំណាលនៃ «លំហាត់ទី៦» (The legend of problem 6)

Standard

រឿងរ៉ាវតំណាលនៃ «លំហាត់ទី៦»

(The legend of problem 6)

26023990_1758404540865873_9128394381089547010_o

កាលពីសម័យប្រឡង គណិតវិទ្យាអូឡាំព្យាដអន្តរជាតិ​ (IMO) ឆ្នាំ១៩៨៨ នៅប្រទេសអូស្ត្រាលី អំឡុងពេលដែលគណៈកម្មការ និង គ្រូដឹកនាំ មកពីគ្រប់ប្រទេស ជំនុំគ្នាជ្រើសរើសលំហាត់គណិតវិទ្យា ចំនួន៦ចុងក្រោយ សម្រាប់ដាក់ជាវិញ្ញាសាប្រឡងនាពេលនោះ មានលំហាត់ទ្រឹស្ដីចំនួនគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ ដែលបានដាក់ស្នើ ត្រូវបានប្រគល់ឲ្យ​ សាស្ត្រាចារ្យ ទាំងឡាយ នៅទីនោះ​ សាកល្បងដោះស្រាយ ប៉ុន្តែ ៦ ម៉ោងក្រោយមក ពុំមាននរណា អាចរកដំណោះស្រាយឃើញឡើយ។ គណៈកម្មការ បានជំនុំគ្នា សម្រេចទាំងប្រថុយប្រថានថា ដាក់លំហាត់នេះ ជាលំហាត់ទី៦ ក្នុងវិញ្ញាសាប្រឡង ដោយជាធម្មតា ក្នុងលំហាត់មួយ បេក្ខជនមានត្រឹមតែ រយៈពេលជាមធ្យម ១ម៉ោងកន្លះប៉ុណ្ណោះ ដើម្បីខិតខំរកដំណោះស្រាយ។

គណិតវិទូ អាធួរ អ៊ែនជែល (Arthur Engel) បានសរសេររៀបរាប់ពីរឿងរ៉ាវទាក់ទងនឹង កម្រិតលំបាកនៃលំហាត់នេះ ថា៖

គណៈកម្មការលំហាត់ របស់អូស្ត្រាលី ទាំង៦រូប នាពេលនោះ ពុំអាចដោះស្រាយលំហាត់នេះចេញ។ ក្នុងចំណោមនោះ គណៈកម្មការ ២ រូប គឺជា គណិតវិទូ ប្ដីប្រពន្ធ លោក ចច និង លោកស្រី​ អ៊ែស្ទើរ ហ្សឺខឺរែស (George and Esther Szekeres) ដែលជា គណិតវិទូមួយគូ ដ៏ល្បី​ល្បាញ ខាងដោះស្រាយ និង បង្កើត លំហាត់ថ្មីៗ។ ដោយលំហាត់នេះ ជាលំហាត់ទ្រឹស្ដីចំនួន លំហាត់នេះត្រូវបាន ផ្ញើទៅកាន់ គណិតវិទូអូស្ត្រាលី ជំនាញខាងទ្រឹស្ដីចំនួន ដ៏ល្បីបំផុត ៤ រូប។ ពួកគេត្រូវបាន ស្នើឲ្យជួយដោះស្រាយលំហាត់នេះ ដោយប្រើរយៈពេល ៦ ម៉ោង ប៉ុន្តែ ពុំមាននរណា អាចដោះស្រាយចេញឡើយ។ លំហាត់នេះ ត្រូវបានដាក់ស្នើទៅកាន់ គណៈកម្មការឲ្យពិន្ទុ IMO លើកទី២៩ ដោយដាក់សម្គាល់ផ្កាយពីរ (**) ថាជា លំហាត់លំបាកខ្លាំង (a superhard problem) ហើយអាចជា លំបាកខ្លាំងពេក សម្រាប់ការប្រឡងនេះ។ ក្រោយជំនុំពិភាក្សាយ៉ាងយូរ ក្រុមគណៈកម្មការឲ្យពិន្ទុ ក៏សម្រេចចិត្ត ហ៊ានដាក់លំហាត់នេះ ជាលំហាត់ចុងក្រោយ ក្នុងវិញ្ញាសាប្រឡង។ សិស្ស ១១រូប បានរកឃើញដំណោះស្រាយបានពិន្ទុពេញ។

អាន​បន្ត

មហាក្សត្ររាជវង្សចក្រី នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង ព្រឹត្តិ​ការណ៍រដ្ឋប្រហារ នៃប្រទេសសៀម

Standard
THAILAND GOVERNMENT KING BHUMIBOL

នាយករដ្ឋមន្ត្រីទី២៧ អភិសិទ្ធិ៍ វេជ្ជាជីវៈ (ឆ្វេង) ព្រះចៅរាមាទី៩ ភូមិពល អតុល្យតេជ (ស្ដាំ) និង ទង់ដែង ឆ្កែសំណព្វព្រះទ័យព្រះអង្គ។

ប្រជុំ នាមមហាក្សត្ររាជវង្សចក្រី, ឈ្មោះនាយករដ្ឋមន្ត្រី, និង ព្រឹត្តិ​ការណ៍រដ្ឋប្រហារ នៃប្រទេសសៀម៖

ស្ដេចរាមាទាំង១០អង្គ នៃរាជវង្សចក្រី៖
– រាមាទី១៖ ព្រះពុទ្ធយ៉តហ្វាចុឡាលោក (សោយរាជ្យ ១៧៨២-១៨០៩)
– រាមាទី២៖ ព្រះពុទ្ធលើសហ្លានភាល័យ (សោយរាជ្យ ១៨០៩-១៨២៤)
– រាមាទី៣៖ ព្រះន័ងក្លៅចៅយូហួ (សោយរាជ្យ ១៨២៤-១៨៥១)
– រាមាទី៤៖ ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមេន្ទ្រមហាមង្កុដ ព្រះចមក្លៅចៅយូហួ (សោយរាជ្យ ១៨៥១-១៨៦៨)
– រាមាទី៥៖ ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមិន្ទ្រមហាចុឡាលង្ករណ៍ ព្រះចុលចមក្លៅចៅយូហួ (សោយរាជ្យ ១៨៦៨-១៩១០)
– រាមាទី៦៖ ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមេន្ទ្រមហាវជិរាវុធ។ ព្រះមង្កុដក្លៅចៅយូហួ (សោយរាជ្យ ១៩១០-១៩២៥)
– រាមាទី៧៖ ព្រះបកក្លៅចៅយូហួ (ប្រជាធិបក) (សោយរាជ្យ ១៩២៥-១៩៣៥)
– រាមាទី៨៖ ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមេន្ទ្រមហាអានន្ទមហិតល។ ព្រះអដ្ឋមរាជាធិបតិន្ទ្រ (សោយរាជ្យ ១៩៣៥-១៩៤៦)
– រាមាទី៩៖ ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមិន្ទ្រមហា ភូមិពល អតុល្យតេជ (សោយរាជ្យ ១៩៤៦-២០១៦)
– រាមាទី១០៖ មហា វជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ (សោយរាជ្យ ២០១៦)


នាយករដ្ឋមន្ត្រី ទាំង២៩រូប នៃរដ្ឋបាលសៀម៖
១. ពញា មនោបករណ៍នីតិធាតា (១៩៣២-១៩៣៣)
២. ពញា ពហល ពលព្យុហសេនា (១៩៣៣-១៩៣៨)
៣. ប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម (១៩៣៨-១៩៤៤, ១៩៤៨-១៩៥៧)
៤. គួង អភ័យវង្ស (១៩៤៤-១៩៤៥, ១៩៤៦, ១៩៤៧-១៩៤៨)
៥. ទ្វី បុណ្យកេតុ (១៩៤៥)
៦. សេនីយ៍ ប្រាមោជ (១៩៤៥-១៩៤៦, ១៩៧៥, ១៩៧៦)
៧. ប្រីតី ព្នំយង្គ (១៩៤៦)
៨. ថ្វល្យ ទំរង់នាវាស្វស្ដិ៍ (១៩៤៦-១៩៤៧)
៩. ពចន៍ សារសិន (១៩៥៧)
១០. ថ្នម កិត្តិខ្ចរ (១៩៥៨, ១៩៦៣-១៩៧៣)
១១. សឫស្ដិ៍ ធនរជត៍ (១៩៥៨-១៩៦៣)
១២. សញ្ញា ធម៌សក្ដិ៍ (១៩៧៣-១៩៧៥)
១៣. គឹកឫទ្ធិ៍ ប្រាមោជ (១៩៧៥-១៩៧៦)
១៤. ធានិន្ទ្រ ក្រ័យវិជៀរ (១៩៧៦-១៩៧៧)
១៥. ក្រៀងសក្ដិ៍ ជមនន្ទ (១៩៧៧-១៩៨០)
១៦. ប្រេម តិណសូលានន្ទ (១៩៨០-១៩៨៨)
១៧. ជាតិជាយ ជុណ្ហវ័ណ (១៩៨៨-១៩៩១)
១៨. អានន្ទ បន្យារជុន (១៩៩១-១៩៩២, ១៩៩២)
១៩. សុចិន្ដា គ្រាប្រយូរ (១៩៩២)
២០. ជួន ហ្លីកភ័យ (១៩៩២-១៩៩៥, ១៩៩៧-២០០១)
២១. បហ៌ារ សិល្បអាជា (១៩៩៥-១៩៩៦)
២២. ជវលិត យងចៃយុទ្ធ (១៩៩៦-១៩៩៧)
២៣. ទក្សិណ ជិនវ័ត្រ (២០០១-២០០៦)
(គ.ម.ជ). សន្ធិ បុណ្យរ័តក្លិន (២០០៦)
២៤. សុរយុទ្ធ ចុលានន្ទ (២០០៦-២០០៨)
២៥. ស្ម័គ្រ សុន្ទរវេជ (២០០៨)
២៦. សមជាយ វង្សស្វស្តិ៍ (២០០៨)
(ស្ដីទី). ជវរ័តន៍ ជាញវីរកុល (២០០៨)
២៧. អភិសិទ្ធិ៍ វេជ្ជាជីវៈ (២០០៨-២០១១)
២៨. យិងលក្សណ៍ ជិនវ័ត្រ (២០១១-២០១៤)
(ស្ដីទី). និវឌ្ឍន៍ទំរង់ បុណ្យទ្រង់ពៃសាល (២០១៤)
២៩. ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រឱជា (២០១៤-បច្ចុប្បន្ន)


ព្រឹត្តិ​ការណ៍រដ្ឋប្រហារ ទាំង២១លើក (រដ្ឋប្រហារខ្លួនឯង ២លើក) នៅស្រុកសៀម៖
១. ឆ្នាំ១៩១២៖ រដ្ឋប្រហារផ្ដួលរំលំ របបរាជានិយមផ្ដាច់ការ រជ្ជកាលស្ដេចវជិរាវុធ (រាមាទី៦) បរាជ័យ។ ទាហានបះបោរទាំងឡាយ ត្រូវបានសម្រាល និង លើកលែង ពីទោសប្រហារជីវិត។
២. ថ្ងៃទី ២៤ មិថុនា ១៩៣២៖ គណបក្ស “គណៈរាស្ដ្រ” បានធ្វើបដិវត្តន៍ មិនបង្ហូរឈាមមួយ រំលាយរបបរាជានិយមផ្ដាច់ការ រជ្ជកាលស្ដេចប្រជាធិបក (រាមាទី៧) ប្ដូរទៅជា រាជានិយមអាស្រ័យរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
៣. ថ្ងៃទី២០ មិថុនា ១៩៣៣៖ ពញា ពហល ពលព្យុហសេនា ធ្វើរដ្ឋប្រហាររំលំ ពញា មនោបករណ៍នីតិធាតា។
៤. ថ្ងៃទី១១-២៣ តុលា ១៩៣៣៖ ក្រុមរាជានិយម ដឹកនាំដោយ ព្រះអង្គម្ចាស់ បវរតេជ ធ្វើរដ្ឋប្រហារ ដើម្បីប្រឆាំងនឹង រដ្ឋប្រហារខែមិថុនា តែត្រូវបានបង្ក្រាប ដោយរដ្ឋបាលសៀម។
៥. ថ្ងៃទី២៣ សីហា ១៩៣៥៖ រដ្ឋប្រហារ “នាយសិប”។
៦. ថ្ងៃទី២៩ មករា ១៩៣៩៖ រដ្ឋប្រហារ “ទ្រង់សុរតេជ” ធ្វើឡើងដោយ ហ្លួងពិបូលសង្គ្រាម ដើម្បីកម្ទេច រាល់ដៃគូប្រកួតនយោបាយ។
៧. ថ្ងៃទី៧ វិច្ឆិកា ១៩៤៧៖ ផិន ជុណ្ហវ័ណ ផ្ដួលរំលំ ថ្វល្យ ទំរង់នាវាស្វស្ដិ៍។
៨. ឆ្នាំ១៩៤៩៖ ប្រីតី ព្នំយង្គ ដឹកនាំអ្នកគាំទ្រ ចូលកាន់កាប់ដល់រាជវាំង តែរដ្ឋប្រហារនេះបរាជ័យ។
៩. ថ្ងៃទី២៩ មិថុនា ១៩៥១៖ ក្រុមទាហាននាវឹក ដែលគាំទ្រ ប្រីតី ព្នំយង្គ មានបំណងធ្វើរដ្ឋប្រហារ ពេលដែលចាប់ខ្លួន ប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម តែរដ្ឋប្រហារបរាជ័យ។
១០. ថ្ងៃទី២៩ វិច្ឆិកា ១៩៥១៖ ទាហានយោធា រំលាយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ១៩៤៩ ប្ដូរទៅប្រើ រដ្ឋធម្មនុញ្ញ ឆ្នាំ១៩៣២ វិញ។
១១. ថ្ងៃទី២១ កញ្ញា ១៩៥៧៖ សឫស្ដិ៍ ធនរជត៍ ផ្ដួលរំលំ ប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម។
១២. ថ្ងៃទី២០ តុលា ១៩៥៨៖ សឫស្ដិ៍ ធនរជត៍ ផ្ដួលរំលំ “ខ្លួនឯង”។
១៣. ថ្ងៃទី១៨ វិច្ឆិកា ១៩៧១៖ ថ្នម កិត្តិខ្ចរ ផ្ដួលរំលំ “ខ្លួនឯង”។
១៤. ខែកុម្ភៈ ១៩៧៦៖ រដ្ឋប្រហារបះបោរ ដោយទាហានយោធា ត្រូវបានបង្ក្រាប។
១៥. ថ្ងៃទី៦ តុលា ១៩៧៦៖ ពលរឿឯក “ស្ងាត់ ជលយូ” ផ្ដួលរំលំ “សេនីយ៍ ប្រាមោជ”។
១៦. ថ្ងៃទី២០ តុលា ១៩៧៧៖ ក្រៀងសក្ដិ៍ ជមនន្ទ ផ្ដួលរំលំ ធានិន្ទ្រ ក្រ័យវិជៀរ។
១៧. ឆ្នាំ១៩៨១៖ រដ្ឋប្រហារដោយ មេបញ្ជាការយោធា ត្រូវបរាជ័យ ពេលដែល កងទ័ពស្មោះនឹងរដ្ឋាភិបាល បានបញ្ឈប់ចលនាបះបោរ។ ក្រុមដែលរៀបគម្រោងរដ្ឋប្រហារ ត្រូវបានបណ្ដេញចេញ ពីកងទ័ព។
១៨. ឆ្នាំ១៩៨៥៖ រដ្ឋប្រហារដោយ ពលឯក “មនូញ រូបខ្ចរ” ត្រូវបានបរាជ័យ ហើយមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ច្រើនរូប ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។
១៩. ថ្ងៃទី២៤ កុម្ភៈ ១៩៩១៖ សុន្ទរ គង្សម្ពង្ស ផ្ដួលរំលំ ជាតិជាយ ជុណ្ហវ័ណ។
២០. ថ្ងៃទី១៩ កញ្ញា ២០០៦៖ សន្ធិ បុណ្យរ័តក្លិន ផ្ដួលរំលំ ទក្សិណ ជិនវ័ត្រ។
២១. ថ្ងៃទី២២ ឧសភា ២០១៤៖ ប្រយុទ្ធ ច័ន្ទ្រឱជា ផ្ដួលរំលំ និវឌ្ឍន៍ទំរង់ បុណ្យទ្រង់ពៃសាល៕

សុចិត្ត វង្សទេស៖ សិលាចារឹក មិន​បាន​បង្កើត ​ឲ្យ​មនុស្ស​អាន ព្រោះ​មនុស្ស​ទូទៅ សម័យ​នោះ សរសេរ​មិន​បាន អាន​មិន​ចេញ

Standard

សុចិត្ត វង្សទេស៖ សិលាចារឹក មិនបានបង្កើត ឲ្យមនុស្សអាន ព្រោះមនុស្សទូទៅ សម័យនោះ សរសេរមិនបាន អានមិនចេញ

e0b8ade0b8b2e0b899e0b8b8e0b8a0e0b8b2e0b89ee0b89ee0b988e0b8ade0b88ae0b8b8e0b899e0b8a3e0b8b2e0b8a1e0b884e0b8b3e0b981e0b8abe0b887

«អានុភាពស្ដេចរាមកំហែង» ដែលមានភាគបញ្ចប់ ជម្រុញទឹកចិត្តស្នេហាជាតិ (ថៃ) ជាការតាក់តែងរបស់ ពលត្រី ហ្លួងវិចិត្រវាទការ (កិមលៀង វឌ្ឍនប្រឹតា ឬ វិចិត្រ វិចិត្រវាទការ) សម្ដែងលើកដំបូង នៅឆ្នាំ ២៤៩៧ (គ.ស. ១៩៥៤) សម័យរដ្ឋបាល ចមពល ប្លែក ពិបូលសង្គ្រាម។ មុននោះ ហ្លួងវិចិត្រវាទការ ធ្លាប់តែងបទភ្លេង តន្ត្រីប្រវត្តិសាស្ត្រ បោះពុម្ពផ្សាយ ព.ស. ២៤៨២ (គ.ស. ១៩៣៩) មានផ្នែកមួយពោលថា «ឈាមរបស់ថៃ ចូលលាយខ្មែរ, ធ្វើឲ្យកេរ្ដិ៍ថៃ បានប្រសើរ, ឈាមខ្មែរលាយថៃ ឆ្ងាយចាកដើម, ថៃច្រើនលាយខ្មែរ ក្លាយជាថៃពិត»

បទវិភាគដោយ៖ សុចិត្ត វង្សទេស

មតិជនអនឡាយន៍, ១៨ មករា ២០១៧

អត្ថបទដើម (ភាសាថៃ)៖ www.matichon.co.th/news/432572

បកប្រែជាខ្មែរដោយ៖ សុខុន រេនី, ១៩ មករា ២០១៧

«សិលាចារឹក គឺជាប្រកាស» អ្នកប្រាជ្ញគ្រូបាអាចារ្យថៃ បានបង្រៀនអប់រំបន្តគ្នា មកយ៉ាងនេះ យូរលង់ណាស់ មកហើយ និងបានយល់ស្រប គោរពយក ជាទីបញ្ចប់តាមនោះ ដោយមិនមានចោទ ជាសំណួរណាឡើយ រួចថែមទាំង ប្រើប្រាស់ក្នុង ប្រព័ន្ធអប់រំបង្រៀន ទូទាំងប្រទេស ទៅទៀត។ ប៉ុន្តែ ប្រជុំជនវិជ្ជាការ (ក្រុមអ្នកចេះដឹង) ក្រៅប្រព័ន្ធ មានសំណួរជាច្រើន ថា សិលាចារឹក គឺជាប្រកាស ឲ្យនរណាអាន? នរណាអានប្រកាស ដែលជាសិលាចារឹក? ។ល។

មនុស្សទូទៅ សរសេរមិនបាន អានមិនចេញ

ចម្លើយឆ្លើយតប មានយូរមកហើយ ចេញពីខាងអ្នកវិជ្ជាការ ថា សិលាចារឹក គឺជាប្រកាស ឲ្យខ្មោចនិងទេវតា ទទួលដឹងឮ រឿងរ៉ាវដែលបង្កើត សិលាចារឹកនោះ ដោយមិនសម្ដៅ ឲ្យអ្នកអានទូទៅ និង ស្វែងរកទូទៅ ក្នុងប្រទេសថៃ និង ក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ នោះទេ។

អ្វីដែលសំខាន់ត្រូវដឹងជាមុន គឺ៖

១. សិលាចារឹក តាំងនៅក្នុង ទីឋានដែលសក្ដិសិទ្ធិ របស់ព្រះរាជា ជាកន្លែងហាមឃាត់ សាមញ្ញជន មិនឲ្យចូលបាន។

២. ចារឹកមិនមែនសិលា អ្នកឆ្លាក់ឬសរសេរ រក្សាក្នុងទីបិទជិត ឬ លាក់បាំងជាពិសេស ប្រហែលមិនមាន នរណាដឹងឮ នោះទេ។

៣. មនុស្សភាគច្រើន ក្នុងរដ្ឋបុរាណ អានមិនចេញ សរសេរមិនបាន ដោយមិនបាន ដឹងច្បាស់ថា ព្រះរាជាគ្រប់អង្គ អានចេញ និង សរសេរបាន។

ចំណុចជជែកវែកញែក រាយលម្អិតជាងនេះ សូមណែនាំ ឲ្យអានសំណេរ «អក្សរថៃ ស្ដេចរាមកំហែង ប្រតិដ្ឋ (បង្កើត) ទុកឲ្យនរណាអាន?» របស់ សិរិពចន៍ ហ្លៅមានះច្រើន (ក្នុងចុងសប្ដាហ៍ មតិជន ច្បាប់ ១៣-១៩ មករា ២៥៦០ ទំព័រ ៧៤-៧៥)។

សិលាចារឹក ស្ដេចរាមកំហែង មានពិរុទ្ធ (មន្ទិល) ច្រើនរាប់មិនអស់ គឺថា មិនបានបង្កើតឡើង នៅសម័យ របស់ព្រះអង្គ នោះទេ។ មានពាក្យអធិប្បាយ បែបលេងសើច ដែលបញ្ជាក់ពី ចំណុចពិរុទ្ធ ម្ដងមួយបន្ទាត់ ក្នុងសៀវភៅ ចារឹកស្ដេចរាមកំហែង វណ្ណគតិប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយ នៃក្រុងស្យាម ដោយ បណ្ឌិត ពិរិយៈ ក្រៃឫក្ស [អតីតនាយក ស្ថាប័នថៃគតិសិក្សា មហាវិទ្យាល័យធម្មសាស្ត្រ (គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ព មតិជន បោះពុម្ពលើកទីពីរ ព.ស. ២៥៤៧)]។

អក្សរថៃមិនមានអ្នកប្រតិដ្ឋ (បង្កើត)? បើជជែកវែកញែកគ្នាបាន គុណភាពការសិក្សា នឹងកើនខ្ពស់

«អក្សរថៃ គឺអក្សរខ្មែរ ឬ មន ដែលត្រូវបាន ធ្វើឲ្យងាយជាងមុន (simplified) ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលគួរឲ្យ ចាប់អារម្មណ៍ ជាងនោះ គឺ អក្សរវិធី (orthography) នេះ ត្រូវបានចាត់ជា អក្សរវិធី ដែលងាយបំផុត ក្នុងបណ្ដាតួអក្សរ ដែលប្រើរួមគ្នា នៅក្នុងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដីគោកទ្វីប ទាំងក្នុងជំនាន់នោះ និង រហូតមកទល់ សព្វថ្ងៃ។ ហើយ នៅត្រង់ អក្សរវិធីនេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំមិនជឿថា មានបុគ្គលណាម្នាក់ «ប្រតិដ្ឋ» (បង្កើត) បាន គឺត្រូវអាស្រ័យលើ ការចេះថ្នឹក របស់អ្នកដទៃ ដែលអានរៀន ឯកសារសៀវភៅចេញ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ។»

និធិ អៀវស្រីវង្ស សរសេរប្រាប់ពី រឿងអក្សរថៃ និង អក្សរវិធីថៃ ក្នុងសៀវភៅ ភាពមិនថៃ នៃមនុស្សថៃ (គ្រឹះស្ថានបោះពុម្ព មតិជន បោះពុម្ពលើកដំបូង ២៥៥៩)។

ប្រព័ន្ធការសិក្សាថៃ មិនអនុញ្ញាតឲ្យ អ្នករៀននិងគ្រូ ប្រើប្រាស់របប ប្រព័ន្ធរិះគិត ដោយហេតុនិងផល ជជែកវែកញែក រឿងប្រភពរបស់ អក្សរថៃ និង អក្សរវិធីថៃ នោះឡើយ ព្រោះចម្លើយឆ្លើយតប តែមួយប៉ុណ្ណោះ ពីអាជ្ញាធរថៃ ក៏ត្រូវបាន បង្ហាត់បង្រៀនមក តែមួយបែបដូចគ្នា។

នរណាមិនឆ្លើយ តាមនោះ ក៏ប្រឡងមិនជាប់ បើនរណា មិនជឿតាមនោះ នឹងត្រូវគេ ចោមរោមប្រណាម (ស្ដីឲ្យ, ប្រមាថ) ថា មិនស្នេហាជាតិ និង អាចប្រឈមមុខនឹង មាត្រា ១១២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ គឺជាអនាគត  បើបើកទូលាយ ឲ្យអ្នករៀននិងគ្រូ រួមទាំងមនុស្សទូទៅ ប្រើប្រាស់របប ប្រព័ន្ធរិះគិត ដោយហេតុផល ជជែកវែកញែក ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃ មិនថាទាក់ទងនឹង សង្គ្រាម ឬ សង្គម ឱកាសដែល គុណភាពការសិក្សា កើនឡើង ក៏នឹងមានច្រើន៕


សម្គាល់៖
   អត្ថបទពីកាស្សែត មតិជន នេះ ត្រូវបានបកប្រែ ជាខ្មែរ 
ចែកជាចំណេះដឹង ដល់អ្នកអាន គ្រប់រូប។
   ដោយចំណេះដឹង ផ្នែកភាសាថៃ របស់ខ្ញុំ នៅស្ដួចស្ដើង
សូមជួយចូលរួម កែតម្រូវ បើមានកំហុសឆ្គង ត្រង់ណា។  
   សូមអរគុណ៕

 

មេរៀនជីវិតដ៏សំខាន់ នៃច្បាប់រក្សាថាមពល

Standard

«បើអ្នករំពឹងទុក រឹតតែខ្ពស់ ពេលដែលធ្លាក់ អ្នកនឹងឈឺចាប់ រឹតតែខ្លាំង»

ក្នុងរូបវិទ្យា ច្បាប់រក្សាថាមពល (law of conservation of energy) បានចែងថា៖

«ថាមពលប៉ូតង់ស្យែល + ថាមពលស៊ីនេទិច = ថេរ»

ថាមពលប៉ូតង់ស្យែល = ម៉ាស × សម្ទុះទំនាញដី × កម្ពស់
ថាមពលស៊ីនេទិច = ½ × ម៉ាស × (ល្បឿន)²

នៅពេលដែលអ្នក លោតផ្លោះឧបសគ្គមួយ ហើយបែរជាបរាជ័យ អ្នកនឹងធ្លាក់ពីទីខ្ពស់ មកទីទាប ពេលនោះ ថាមពលប៉ូតង់ស្យែល និង កម្ពស់របស់អ្នក ថយចុះ ពីតម្លៃអតិបរមា មកដល់សូន្យ រីឯ ថាមពលស៊ីនេទិច និង ល្បឿនរបស់អ្នក កើនឡើង ពីសូន្យ រហូតដល់ តម្លៃអតិបរមា។ បើអ្នកលោតពី កន្លែងរឹតតែខ្ពស់ ពេលអ្នកធ្លាក់ដល់ដី អ្នកនឹងឈឺរឹតតែខ្លាំង។

កម្ពស់នោះ តំណាងឲ្យ កម្រិតនៃការរំពឹងទុក របស់អ្នក។ ល្បឿនធ្លាក់មកដល់ដី កាន់តែធំ អ្នកនឹងកាន់តែឈឺ។ បញ្ហាជីវិត មានតម្លៃសម្ទុះទំនាញដី ផ្សេងៗគ្នា ដែលបញ្ហាខ្លះ នឹងធ្វើឲ្យ អ្នកឈឺចាប់តិច បញ្ហាខ្លះទៀត អាចនឹងឈឺចាប់ ពេញមួយជីវិត។

ប៉ុន្មានឆ្នាំមកនេះ ខ្ញុំតែងតែប្រាប់ ដល់សិស្សប្អូន និង មិត្តភក្ដិទាំងឡាយថា ការដាក់ខ្លួនឲ្យទាប ជាយុទ្ធសាស្ត្រឈ្នះ-ឈ្នះ។ ពេលដែលអ្នករំពឹងថា នឹងបរាជ័យ បើអ្នកបរាជ័យមែន អ្នកបានត្រៀមខ្លួន ទទួលភាពបរាជ័យនេះ រួចជាស្រេច តែបើបែរជា អ្នកជោគជ័យវិញ អ្នកនឹងពេញចិត្ត នូវលទ្ធផលនេះ។ សរុបមក អ្នកគ្មានអ្វី ដែលត្រូវបាត់បង់ គឺមានតែចំណេញថែម។

ដោយឡែក បើអ្នកឈរលើកម្រិត រំពឹងទុក កាន់តែខ្ពស់ ចង់បានដាច់ខាត នូវជោគជ័យធំ ពេលដែលអ្នក បែរជាលោតឆ្លង ឧបសគ្គនោះមិនផុត ហើយធ្លាក់ដល់ដី ល្បឿនដែលទង្គិចនឹងដី នឹងកាន់តែធំដែរ ដែលពេលខ្លះ អាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ រហូតដល់ថ្នាក់ អ្នកក្រោកឈរសារជាថ្មី សឹងតែលែងរួច។ ដូច្នេះ ចំពោះរាល់បញ្ហាជីវិត អ្នកគួរតែកំណត់នូវ កម្រិតនៃការរំពឹងទុក របស់អ្នក ត្រឹមកម្រិតទាប សមល្មមមួយ ដែលអាចឲ្យអ្នក លោតឆ្លងផុតផង ហើយបើទោះជា ធ្លាក់មកដល់ដីវិញ ក៏អ្នកនៅតែអាច ឈរដោយជើងពីរ រួចដើរទៅមុខ បន្តទៀតបានផង។

តើអ្នកមានចាប់អារម្មណ៍ទេថា មានរបស់ម៉្យាង ដែលនៅឋិតថេរជានិច្ច មុនពេលលោត និង ក្រោយពេលធ្លាក់ដល់ដី? តាមសមីការខាងលើ គឺ ម៉ាសនៅតែថេរជានិច្ចម៉ាស តំណាងឲ្យ ខ្លួនអ្នកផ្ទាល់។ ម៉ាសរបស់អ្នក កំណត់ថា អ្នកជានរណា ហើយមានតម្លៃអ្វីខ្លះ ក្នុងសង្គម។ ការដែលម៉ាស ឋិតនៅថេរជានិច្ច បញ្ជាក់ឲ្យឃើញថា ទោះធ្លាក់មក អ្នកឈឺចាប់ ឬ មិនឈឺចាប់ ទោះអ្នកជោគជ័យ ឬ បរាជ័យ អ្នកនឹងនៅតែជាអ្នក ដោយគ្មានភាពបរាជ័យ ក្នុងបញ្ហាណាមួយ អាចផ្លាស់ប្ដូរអ្នក ឬ ធ្វើឲ្យអ្នកបាត់បង់ តម្លៃជាអ្នក នោះឡើយ។

សរុបយ៉ាងខ្លី រាល់បញ្ហានៃជីវិត អ្នកគួរកំណត់នូវ ការរំពឹងទុក របស់អ្នក ត្រឹមកម្រិតដ៏ទាប សមល្មមមួយ ហើយត្រូវចងចាំថា ទោះជោគជ័យ ឬ បរាជ័យ អ្នកនឹងនៅតែជាអ្នក

~ សុខុន រេនី

«ក្បាលទំពែក ក្អែកជុះអាចម៍ដាក់ប៉ក់!»

Standard

ពាក្យទំនៀមខ្មែរ ពោលថា៖

«ចាក់ទឹកដូង រំលងសីមា» (ស្ដេចយកប្រពន្ធ សាសន៍ដទៃ)
«កន្ទុយត្រីប្រា មេនាងឧក» (រាស្ត្រយកគ្នា លែងរើសពូជ)
«កន្ទុយត្រីផ្ទក់ មេនាងចែ» (រាស្ត្រយកប្រពន្ធ ជាតិជាស្ដេច)
«អកកំបោរ ប្រចាំថង់» (ស្ដេចឲ្យមាន គ្រាន់តែចាំវាំង)
«បំពង់ឫស្សី ប្រចាំវែក» (នាម៉ឺនមន្ត្រី គ្រាន់តែចាំដួសប្រយោជន៍ឲ្យគេ)
«ក្បាលទំពែក ក្អែកជុះអាចម៍ដាក់ប៉ក់» (បញ្ញវន្តចេះដឹង រៀនទាល់តែក្បាលទំពែក អ្នកស្នេហាជាតិ តែខ្វើក មិនរណបតាមគេ តែងជាប់គុក និរទេស ឬ ត្រូវពួកឈាមខ្មៅ តាមព្យាបាទសម្លាប់ចោល)

ពាក្យរបស់អ្នកប្រាជ្ញខ្មែរ ជាពាក្យទូន្មាន បែបន័យបង្កប់ ឆ្លុះបញ្ចាំង សឹងតែគ្រប់តថភាពពិត នៃសង្គមខ្មែរ រាល់សម័យកាល។ ជាក់ស្ដែង ឃ្លាចុងក្រោយ «ក្បាលទំពែក ក្អែកជុះអាចម៍ដាក់ប៉ក់» ចាប់តាំងពីសង្គមខ្មែរចុះថយមក ដោយសារជម្លោះរាជវង្ស ជម្លោះសាសនា ជម្លោះមនោគមន៍វិជ្ជានយោបាយ និង ជម្លោះខ្ញុំបម្រើបរទេស អ្នកដែលរងគ្រោះជាងគេបំផុត គ្មាននរណាទេ ក្រៅតែពី ក្រុមបញ្ញវន្ត ដែលជាធនធាន និង ខួរក្បាល នៃសង្គមខ្មែរ។ ខ្លះត្រូវរត់ចោលស្រុក ខ្លះរត់ចូលព្រៃទាំងស្រាត ខ្លះជាប់ឈ្មោះក្បត់ជាតិ ខ្លះគេចាប់វាយដឹកឡានអូស ខ្លះស្លាប់ដោយ«រោគាពាធ»ទាំងក្មេងវ័យ ។ល។ ឆ្លើយទៅមើល ថាតើសម័យកាលណា នៃស្រុកខ្មែរ ក្រោយអង្គរ ដែលបញ្ញវន្ត រស់នៅបម្រើជាតិបានសុខសាន្ត ដោយខ្មែរមិនបែកបាក់សាមគ្គីគ្នានោះ?
អាន​បន្ត

ព្រះចៅយូហួអង្គថ្មី «រាមាទី១០ នៃរាជវង្សចក្រី»

Standard

សម្ដេច «មហា វជិរាលង្ករណ» (มหาวชิราลงกรณ អានថា ម៉ៈហា វ៉ៈឈិរ៉ាឡុងកន / Maha Vajiralongkorn) ស្យាមមកុដរាជកុមារ នឹងឡើងគ្រងរាជ្យ ជាព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ព្រះចៅយូហួ «រាមាទី១០ នៃរាជវង្សចក្រី» បន្តពីអតីតព្រះមហាក្សត្រិយ៍ ព្រះចៅ «ភូមិពល អតុល្យតេជ»រាមាទី៩

«វជិរៈ» មានន័យថា ពេជ្រ កាំរន្ទះ ឬ ខ្សែរស្មីផ្លេកបន្ទោរ។ «អលង្ករណ៍» សម្ដៅលើ គ្រឿងប្រដាប់ សម្រាប់តុបតែងខ្លួន។

ព្រះនាមពេញ របស់ទ្រង់ មហាវជិរាលង្ករណ គឺ «វជិរាលង្ករណ បរមច័ក្រយាតិសរសន្តិវង្ស ទេវេស្រធាំរងសុបរិបាល អភិគុណូប្រៈការមហិត្លាតុលតេជ ភូមិពលនរេសួរាង្កូរ កិត្តិសិរិសម្បូរណ៍ស្វាង្គវឌ្ឍន៍ បរមខ័ត្តិយរាជកុមារ»

គោរម្យ៍ងារមុនគ្រងរាជ្យ ក្នុងនាមជារជ្ជទាយាទ បន្តរាជ្យ គឺ «សម្ដេចព្រះបរមឱរសាធិរាជ ចៅហ្វាមហាវជិរាលង្ករណ ស្យាមមកុដរាជកុមារ»

គោរម្យ៍ងារបច្ចុប្បន្ន បណ្ដោះអាសន្ន ក្នុងនាមជាព្រះចៅយូហួ គឺ «មហា វជិរាលង្ករណ បតិន្ទ្រទេព្យវរាង្កូរ»

king-bhumibol-adulyadej-and-prince-maha-vajiralongkorn

ព្រះចៅ ភូមិពល អតុល្យតេជ និង សម្ដេច មហា វជិរាលង្ករណ ស្យាមមកុដរាជកុមារ

អាន​បន្ត