វិភាគព្យញ្ជនៈ «ឝ, ឞ, ស» (ស-គ, ស-ប, ស-ល)

three-s
Standard

វិភាគព្យញ្ជនៈ «ឝ, ឞ, ស» (ស-គ, ស-ប, ស-ល)

ក្នុងព្យញ្ជនៈខ្មែរ ប្រើសម្រាប់ភាសាសំស្ក្រឹត នៅក្នុងសេសវគ្គ (យ រ ល វ ឝ ឞ ស …) មាន អក្សរ៣តួ ដែលមានសូរ ស្រដៀងគ្នា គឺ «ឝ, ឞ, ស»។ គេហៅវាថា «ស-គ, ស-ប, ស-ល» ប្រហែលជា មកពី យើងបាន «ឝ, ឞ, ស» ដោយគូសមួយឆ្នូត ថែមលើ «គ, ប, ល»។

របៀបបញ្ចេញសំឡេង

អក្សរ «ស» (ស-ល) ជាទន្តជៈ (សំឡេងកើតត្រង់ធ្មេញ) មានជាទូទៅ ក្នុងភាសានីមួយៗ។ សូរជា IPA គឺ [s]។ ពាក្យក្នុងភាសាអង់គ្លេស និង បារាំង កើតដោយសូរ “s” គឺត្រូវនឹងព្យញ្ជនៈនេះ។

ចុចទីនេះ ដើម្បីស្ដាប់សំឡេង «ស»

អក្សរ «ឝ» (ស-គ) ជាតាលុជៈ (សំឡេងកើតត្រង់ពិតាន) សូរជា IPA គឺ [ ʃ ]។ សូរនេះ បង្កើតដោយ ដាក់អណ្ដាត ឲ្យស្របនឹងពិតាន ហើយបញ្ចេញខ្យល់។ ពាក្យក្នុងភាសាអង់គ្លេស និង បារាំង កើតដោយសូរ “sh, ch” គឺត្រូវនឹងព្យញ្ជនៈនេះ។ អក្សរ«ឝ»នេះ ត្រូវនឹងអក្សរសំស្ក្រឹត श។

ចុចទីនេះ ដើម្បីស្ដាប់សំឡេង «ឝ»

អក្សរ «ឞ» (ស-ប) ជាមុទ្ធជៈ (សំឡេងកើតក្នុងក្បាល) សូរជា IPA គឺ [ʂ]។ សូរនេះ បង្កើតដោយ រមូរអណ្ដាតឡើង ឲ្យទល់នឹងពិតាន ហើយបញ្ចេញខ្យល់ ពីក្នុងក្បាល។ សូរនៃព្យញ្ជនៈនេះ ដូចគ្នានឹង សូរនៃ “sh” ក្នុង 汉语拼音 (Hanyu Pinyin) របស់ភាសាចិន ដែរ។ អក្សរ«ឞ»នេះ ត្រូវនឹងអក្សរសំស្ក្រឹត ष។

ចុចទីនេះ ដើម្បីស្ដាប់សំឡេង «ឞ»

ការប្រើប្រាស់

អក្សរ«ស» ត្រូវបានប្រើប្រាស់ ជាទូទៅប្រចាំថ្ងៃ ក្នុងភាសាខ្មែរបច្ចុប្បន្ន។ ជើងរបស់ព្យញ្ជនៈនេះ គឺ «្ស»។

អក្សរ«ឝ» ត្រូវបានប្រើប្រាស់ច្រើនគួរសម ក្នុងពាក្យសំស្ក្រឹតមួយចំនួន។ ពេលដែលក្លាយមកជា ពាក្យខ្មែរ អក្សរ«ឝ» បានផ្លាស់មកជា អក្សរ«ស»។ ពាក្យមួយចំនួន ដែលខ្ញុំបានស្រង់ទុក មានដូចជា៖ «ស័ក» ក្លាយមកពី «ឝក», «សកល» ក្លាយមកពី «ឝកល», «សក្ដានុភាព» ក្លាយមកពី «ឝក្ដ+អានុភាវ», «សក្ដិ» ក្លាយមកពី «ឝក្ដិ», «សង្ស័យ» ក្លាយមកពី «សំឝយ», «សដូវ» ក្លាយមកពី «ឝក្ដុ», «សណ្ហ» ក្លាយមកពី «ឝ្លក្ស្ណ», «សត្រូវ» ក្លាយមកពី «ឝត្រុ», «សទិស» ក្លាយមកពី «សទ្ឫឝ», «សទ្ធា» ក្លាយមកពី «ឝ្រទ្ធា», «សន្តិ» ក្លាយមកពី «ឝាន្តិ», «ស្បថ» ក្លាយមកពី «ឝបថ», «សព» ក្លាយមកពី «ឝវ», «សព្ទ» ក្លាយមកពី «ឝព្ទ», «ប្រកាស» ក្លាយមកពី «ប្រកាឝ», «សាសន៍» ក្លាយមកពី «ឝាសន», «សិរ» ក្លាយមកពី «ឝិរស៑», «សិរី» ក្លាយមកពី «ឝ្រី», «បស្ចិម» ក្លាយមកពី «បឝ្ចិម», «ប្រទេស» ក្លាយមកពី «ប្រទេឝ» ។ល។

អក្សរ«ឞ» ត្រូវបានប្រើប្រាស់ តិចជាងអក្សរ«ឝ» ហើយពេលក្លាយពីសំស្ក្រឹត មកជាខ្មែរ អក្សរនេះ ក្លាយជា «ស» ឬ «ដ»។ ពាក្យមួយចំនួន ដែលខ្ញុំបានស្រង់ទុក មានដូចជា៖ «បរិស័ទ» ក្លាយមកពី «បរិឞទ៑», «សន្ដោស» ក្លាយមកពី «សំតោឞ», «សន្និដ្ឋាន» ក្លាយមកពី «សំនិឞ្ឋ‌ាន», «អធិដ្ឋាន» ក្លាយមកពី «អធិឞ្ឋ‌ាន», «សប្បុរស» ក្លាយមកពី «សត្បុរុឞ», «ភាសា» ក្លាយមកពី «ភាឞ‌ា», «សឌាង្គ» ក្លាយមកពី «ឞឞ៑+អង្គ» ។ល។

ការវិវត្តនៃអក្សរទាំង៣

រហូតមកត្រឹម គ.ស. ១៧៤៨ អក្សរ «ឝ» និង «ឞ» ត្រូវបានប្ដូរមកប្រើជា «ស» វិញ។ ពាក្យដើមពីបាលី ដែលប្រើ «ឝ, ឞ, ឞ្ឋ, …» ត្រូវបានក្លាយមកជា ពាក្យខ្មែរ ដោយប្រើ «ស, ស, ដ្ឋ, …» មកទល់សព្វថ្ងៃ។

ចំណែកឯព្យញ្ជនៈថៃវិញ គេនៅរក្សាទុក ศ, ษ, ส ជារៀងរហូតមក (ศ ศาลา, ษ ฤๅษี, ส เสือ)។ អក្សរទាំងបី ក្នុងភាសាថៃ អានសំឡេង [s] ជាធម្មតា តែព្យញ្ជនៈនេះ បានរក្សានូវលក្ខណៈដើម នៃពាក្យ កាលនៅជាបាលី (ศ, ษ, ส ត្រូវគ្នានឹង ព្យញ្ជនៈបាលី श , ष , स)។

«ភាឞ‌ា» ថៃសរសេរថា ภาษา, ខ្មែរសរសេរថា ភាសា។

«ឝាលា» ថៃសរសេរថា ศาลา, ខ្មែរសរសេរថា សាលា។

«ឫឞី» ថៃសរសេរថា ฤษี, ខ្មែរសរសេរថា ឫសី។

«ឝព» ថៃសរសេរថា ศพ, ខ្មែរសរសេរថា សព។

«ប្រកាឝ» ថៃសរសេរថា ประกาศ, ខ្មែរសរសេរថា ប្រកាស។

«អធិឞ្ឋ‌ាន» ថៃសរសេរថា อธิษฐาน, ខ្មែរសរសេរថា អធិដ្ឋាន។

«សំនិឞ្ឋ‌ាន ឬ សន្និឞ្ឋ‌ាន» ថៃសរសេរថា สันนิษฐาน, ខ្មែរសរសេរថា សន្និដ្ឋាន។

«ឝត្រុ» ថៃសរសេរថា ศัตรู, ខ្មែរសរសេរថា សត្រូវ។

នៅមានពាក្យជាច្រើនទៀត ដែលជាបាលី មានប្រើ «ស, ឝ, ឞ»។ ខ្មែរបានធ្វើខ្មែរនីយកម្ម ហើយបានបំភ្លេចចោល «ឝ, ឞ» បាត់ទៅហើយ នៅសល់ «ស» តែឯង ខណៈដែល អ្នកជិតខាង បានរក្សាទុក ព្យញ្ជនៈទាំងបីនេះ មកទល់សព្វថ្ងៃ។

សរុបសេចក្ដី

សរុបមកវិញ ព្យញ្ជនៈខ្មែរ៣តួ ប្រើប្រាស់សម្រាប់ ភាសាសំស្ក្រឹត គឺ «ឝ, ឞ, ស» មានសូរស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែ ភាសាខ្មែរសព្វថ្ងៃ ប្រើប្រាស់តែអក្សរ «ស» តែប៉ុណ្ណោះ ដែលមានសំឡេង [s] ខណៈដែល ថៃ ជាអ្នកជិតខាង នៅតែរក្សាទុក «ศ, ษ, ส» បានយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន។

នៅពេលខ្មែរ ខ្ចីពាក្យពីបរទេស ដូចជា អង់គ្លេសនិងបារាំងជាដើម សំឡេង [s, z, ʃ, ʒ] និង សំឡេងជាច្រើនទៀត ភាគច្រើន ត្រូវបានជំនួសដោយ អក្សរ«ស» តែមួយ ដែលជាចន្លោះប្រហោង គួរពិចារណា។ វាក៏ដូចគ្នា នឹងបញ្ហាសូរ [g] ដែលខ្មែរពីដើម សរសេរថា «គ្ហ» (គ្ហីតារ) រីឯខ្មែរឥឡូវ សរសេរថា «ហ្គ» (ហ្គីតារ)។ ហើយចុះ សូរ [θ] វិញ (think, thought, thick) តើខ្មែរគួរសរសេរ យ៉ាងណា? បើសិនជាយើងខ្វះព្យញ្ជនៈ តំណាងសូរខ្លះ តើយើងគួរ យកព្យញ្ជនៈ ដែលយើងធ្លាប់ប្រើ ជាមួយសំស្ក្រឹត យកមកប្រើឡើងវិញ ឬ ក៏ឈានដល់ ការបង្កើតតួអក្សរថ្មី ឬ យ៉ាងណាទៅ? ទុកសំណួរនេះ ជាបញ្ហាដើម្បីដោះស្រាយ ទៅចុះ។

~ ដោយ សុខុន រេនី


ស្វែងយល់បន្ថែម អំពីគ្រប់សំឡេង ក្នុង IPA៖

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

Google+ photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google+ របស់​អ្នក​។ Log Out / ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s